ბუღალტრული გატარებები: მაგალითები და დეტალური განმარტებები

ბუღალტრული გატარებები შესაბამის ანგარიშებზე ფინანსური ოპერაციების წერილობითი ასახვაა, რომელიც ორმაგი ჩაწერის პრინციპს ეფუძნება. ეს პროცესი აქტივების, ვალდებულებებისა და კაპიტალის ცვლილებების ზუსტ დოკუმენტირებას უზრუნველყოფს, რაც აუცილებელია ფინანსური ანგარიშგების მოსამზადებლად, საგადასახადო შესაბამისობისთვის და ბიზნესის ეფექტური მართვისთვის.

ნებისმიერი მეწარმისა თუ ფინანსური მენეჯერისთვის, ციფრების მიღმა არსებული ლოგიკის გაგება გადამწყვეტია. როდესაც კომპანია რაიმე ტრანზაქციას ახორციელებს - იქნება ეს პროდუქტის გაყიდვა, ინვენტარის შეძენა თუ ხელფასის გაცემა - ეს მოვლენა ეკონომიკურ ენაზე უნდა „ითარგმნოს“. სწორედ ეს ენაა ეფექტური ბუღალტრული აღრიცხვა, რომელიც ყველა დეტალს თავის ადგილს მიუჩენს.

ორმაგი ჩანაწერის პრინციპი: დებეტი და კრედიტი

ბუღალტერიის სამყარო ერთ ფუნდამენტურ წესზე დგას - ბალანსი ყოველთვის დაცული უნდა იყოს. ეს ნიშნავს, რომ ყოველი ოპერაცია ორ ანგარიშზე მოქმედებს. თუ ერთგან რაღაც მოიმატებს, მეორეგან უნდა დაიკლოს.

დებეტი (Debit) ჩვეულებრივ, აქტივების ზრდას ან ხარჯების წარმოქმნას ასახავს; კრედიტი (Credit) კი - ვალდებულებების ზრდას, კაპიტალის მატებას ან შემოსავლის მიღებას. 

თუ თქვენი საბუღალტრო პროგრამა სწორადაა გამართული, ის ავტომატურად გაგიკონტროლებთ, რომ დებეტისა და კრედიტის ჯამი ყოველთვის ტოლი იყოს. ბალანსის დარღვევა მიანიშნებს, რომ სადღაც ტექნიკური ან შინაარსობრივი შეცდომა გაიპარა, რაც ფინანსურ უზუსტობებამდე მიგიყვანთ.

აქტივების ზრდა ყოველთვის დებეტია, ხოლო ვალდებულებების ზრდა - კრედიტი. მაგალითად, როდესაც ბანკიდან სესხს იღებთ, თქვენი ნაღდი ფული (აქტივი) იზრდება დებეტში, მაგრამ, ამავდროულად, იზრდება თქვენი დავალიანებაც (ვალდებულება) კრედიტში. სწორედ ეს არის ორმაგი ჩაწერის არსი.

ძირითადი ბუღალტრული გატარებები მაგალითები 

ყოველდღიურ საქმიანობაში ყველაზე ხშირად სტანდარტულ ოპერაციებს ვხვდებით. ქვემოთ განხილული იქნება ტიპური ბუღალტრული გატარებები მაგალითები, რომლებიც პრაქტიკული მუშაობის პრინციპების გაგებაში დაგეხმარებათ.

საქონლის შეძენა მარაგში

თუ კომპანიამ 1000 ლარის საქონელი ნაღდი ანგარიშსწორებით შეიძინა, გატარება ასე გამოიყურება:

• დებეტი: სასაქონლო მარაგები (აქტივის ზრდა) – 1000 ლარი;

• კრედიტი: ფულადი სახსრები (აქტივის კლება) – 1000 ლარი.

მომსახურების რეალიზაცია (კონსიგნაციით) - როდესაც კლიენტს ემსახურებით, მაგრამ თანხას მოგვიანებით გიხდიან:

• დებეტი: მოთხოვნები მიწოდებიდან (აქტივის ზრდა) – 500 ლარი;

• კრედიტი: შემოსავალი რეალიზაციიდან (კაპიტალის ზრდა) – 500 ლარი.

ხელფასების დარიცხვა - ეს არის მომენტი, როცა აღიარებთ ხარჯს, თუმცა ფული ჯერ არ გაგიციათ:

• დებეტი: ხელფასის ხარჯი – 2000 ლარი;

• კრედიტი: გადასახდელი ხელფასები (ვალდებულების ზრდა) – 2000 ლარი.

ამ მარტივი ოპერაციების სწორი ასახვა იმის გარანტია, რომ თვის ბოლოს თქვენი ფინანსური უწყისები რეალობასთან შესაბამისი იქნება. ხშირად, მცირე ბიზნესისთვის საბუღალტრო მომსახურება სწორედ ამ რუტინული, მაგრამ კრიტიკულად მნიშვნელოვანი ჩანაწერების მოწესრიგებით იწყება.

რთული და სპეციფიკური საბუღალტრო გატარებები 

ბიზნესის მასშტაბების ზრდასთან ერთად, ჩნდება ისეთი ოპერაციები, რომლებიც მეტ ყურადღებას და სიღრმისეულ ცოდნას მოითხოვს. ასეთ დროს ბუღალტრული გატარებები უფრო კომპლექსურ სახეს იღებს და რამდენიმე ეტაპს ან სპეციფიკურ ანგარიშებს მოიცავს.

ერთ-ერთი ასეთი მაგალითია ძირითადი საშუალებების ცვეთის დარიცხვა. თქვენ არ შეგიძლიათ კომპიუტერის ან ავტომობილის სრული ღირებულება შეძენისთანავე ხარჯში გაიტანოთ, რადგან მას წლების განმავლობაში იყენებთ. ამიტომ, ყოველთვიურად ხდება ღირებულების ნაწილ-ნაწილ აღიარება:

• დებეტი: ცვეთის ხარჯი;

• კრედიტი: დაგროვილი ცვეთა.

რთულ კატეგორიას განეკუთვნება საკურსო სხვაობები. თუ ანგარიში დოლარში ან ევროში გაქვთ, ვალუტის კურსის ცვლილება თქვენი აქტივების ლარულ ღირებულებას ყოველდღიურად შეცვლის. ამ სხვაობის დაფიქსირება სპეციალურ გადაფასების ოპერაციებს მოითხოვს, რაც ხშირად თანამედროვე სისტემებში ავტომატიზებულია, თუმცა ბუღალტრის მხრიდან კონტროლი მაინც აუცილებელია.

გარდა ამისა, გასათვალისწინებელია საგადასახადო დაბეგვრის თავისებურებები. მაგალითად, დღგ-ის ჩათვლა ან არაპირდაპირი გადასახადების მართვა. თითოეული ასეთი ნაბიჯი სიზუსტეს მოითხოვს. არასწორმა დოკუმენტირებამ შესაძლოა ზედმეტი საგადასახადო ტვირთი ან პირიქით - არასწორი დეკლარირების გამო დაჯარიმება გამოიწვიოს.

შეცდომები გატარებებში და მათი გასწორება

შეცდომა ბუღალტერიაში გარდაუვალია, თუმცა მისი გასწორების მეთოდი განსაზღვრავს პროფესიონალიზმს. არასწორად შესრულებული ბუღალტრული გატარებები უბრალოდ წაშლის ღილაკით არასდროს არ უნდა „წაიშალოს“. განსაკუთრებით მაშინ, თუ პერიოდი უკვე დახურულია.

გასწორების ყველაზე მიღებული მეთოდია „სტორნო“ ან უკუგატარება. თუ აღმოაჩინეთ, რომ ოპერაცია არასწორი თანხით ან არასწორ ანგარიშზე დაფიქსირდა, უნდა იმოქმედოთ. 

ჯერ ზუსტად იგივე გატარება უარყოფითი ნიშნით უნდა გააკეთოთ (ან შებრუნებული ანგარიშებით), რათა შეცდომა გაანულოთ. შემდეგ კი ახალი, კორექტული ჩანაწერი გააკეთეთ.

ეს მეთოდი აუდიტორულ კვალს უზრუნველყოფს. ნებისმიერ მომენტში შესაძლებელი იქნება იმის ნახვა, თუ რა შეცდომა მოხდა და როგორ გამოსწორდა ის. თუ შეცდომა გამოწვეულია ტექნიკური ხარვეზით, რომელსაც თქვენი საბუღალტრო პროგრამა უშვებს, აუცილებელია პარამეტრების გადახედვა.

დამწყები სპეციალისტების შემთხვევაში, ხშირია ანგარიშების არევა (მაგალითად, ხარჯის ნაცვლად აქტივის გამოყენება). ასეთ დროს ფინანსური შედეგი ირღვევა - კომპანია შეიძლება უფრო მოგებიანი ჩანდეს, ვიდრე რეალურად არის. სწორედ ამიტომაა მნიშვნელოვანი პერიოდული შემოწმება და პროფესიონალური საბუღალტრო მომსახურება.

პროფესიონალებს ენდეთ

ფინანსური აღრიცხვის სიზუსტე ნებისმიერი წარმატებული ორგანიზაციისთვის მნიშვნელოვანია. ყოველი დეტალი, დოკუმენტი და მათ საფუძველზე შესრულებული ჩანაწერები იმ დიდ სურათს ქმნის, რომელსაც მენეჯმენტი გადაწყვეტილებების მისაღებად იყენებს. სიზუსტე აუცილებელია ყოველდღიურ ოპერაციებში - ის ფინანსური კრიზისებისგან, საგადასახადო ჯარიმებისგან დაგიცავთ და განვითარების საშუალებას მოგცემთ.

ბუღალტერია მხოლოდ ციფრები არ არის - ეს არის ბიზნესის ისტორია, რომელიც ყოველდღიურად იწერება. თუ თქვენი ფინანსური საძირკველი მყარია, ბიზნესის ზრდა ბევრად უფრო პროგნოზირებადი და უსაფრთხო ხდება. თუ ბუღალტრული მომსახურება გჭირდებათ, მოქმედებას ნუ გადადებთ.

დარეკეთ ნომერზე  +995 32 24 24 837 და დაჯავშნეთ კონსულტაცია.

ხშირად დასმული კითხვები

რას ნიშნავს ბუღალტრული გატარება?

ეს არის ფინანსური ოპერაციის ასახვა ორმაგი ჩაწერის მეთოდით. ბუღალტრული გატარებები ემსახურება იმას, რომ ტრანზაქციის შინაარსი სწორად გადანაწილდეს სადებეტო და საკრედიტო ანგარიშებზე, რათა ბალანსის წონასწორობა შენარჩუნდეს.

რა მოხდება, თუ გატარება დროულად არ გაკეთდება?

დაგვიანებული აღრიცხვა ფულადი ნაკადების არასწორ მართვას იწვევს. შეიძლება გეგონოთ, რომ ანგარიშზე თავისუფალი ფული გაქვთ, თუმცა სინამდვილეში ეს დაუფარავი ვალდებულებებია. გარდა ამისა, პრობლებემი საგადასახადო დეკლარაციების მომზადებისასაც იქმნება. 

რამდენად მნიშვნელოვანია პროგრამული უზრუნველყოფა გატარებების შესრულებისას?

პროგრამა მნიშვნელოვნად ამცირებს ადამიანურ შეცდომას. ავტომატიზებული სისტემები თავად გვთავაზობენ შაბლონებს და ისეთი ჩანაწერის შენახვას გვიკრძალავენ, სადაც დებეტი არ უდრის კრედიტს. თუმცა, შინაარსობრივ მხარეზე პასუხისმგებელი მაინც ბუღალტერია.